IVUS

IVUS (damar içi ultrason), kalbi besleyen koroner damarların içine ucunda ultrason vericisi bulunan ince bir kateter ilerletilerek damar duvarının içeriden görüntülenmesidir. Koroner anjiyografi, üç boyutlu bir damarın iki boyutlu gölge görüntüsünü verir. Avrupa Perkütan Kardiyovasküler Girişimler Birliği (EAPCI) ile Avrupa Bifurkasyon Kulübü'nün uzlaşı belgesi, anjiyografinin kısıtlarını "düşük uzaysal çözünürlük ve sık görülen dal üst üste binmeleri" olarak sıralar ve çatallanma lezyonlarında anjiyografinin karmaşıklığı olduğundan az gösterdiğini belirtir. IVUS bu noktada damarın içini doğrudan gösterir.

Hangi durumlarda kullanılır?

Avrupa Kardiyoloji Derneği'nin (ESC) 2024 Kronik Koroner Sendromlar Kılavuzu, anatomik olarak karmaşık lezyonlarda - özellikle sol ana koroner, gerçek çatallanma lezyonları ve uzun lezyonlarda - balon/stent işleminin IVUS ya da OCT rehberliğinde yapılmasını kılavuzun en güçlü öneri kategorisiyle önerir (sınıf I, kanıt düzeyi A). Aynı kılavuz, sol ana koronerdeki ara derecede (görsel değerlendirmeyle %40-70) darlıkların ciddiyetini revaskülarizasyon öncesi değerlendirmek için IVUS'un düşünülmesini belirtir (sınıf IIa, kanıt düzeyi B). 2025 ACC/AHA akut koroner sendrom kılavuzu da sol ana koronere veya karmaşık lezyonlara stent takılan hastalarda damar içi görüntülemeyi sınıf 1, kanıt düzeyi A ile önerir; bu öneri, stentin daha iyi genişlemesi ve daha az koroner diseksiyon gerekçeleriyle 2021 revaskülarizasyon kılavuzundaki daha düşük düzeyden yükseltilmiştir.

Nasıl yapılır?

IVUS ayrı bir girişim değildir; işlem sırasında zaten kullanılan kılavuz kateter ve kılavuz tel üzerinden yapılır. Kontrendikasyon yoksa kateter yerleştirilmeden önce damar içine nitrogliserin verilir; görüntüleme bitince kateter çıkarılır ve damarda hasar olmadığını doğrulamak için son bir anjiyografi görüntüsü alınır. IVUS görüntü almak için damardaki kanın temizlenmesini gerektirmez; bu yönüyle, kanı uzaklaştırmak için kontrast madde enjeksiyonu gereken OCT'den ayrılır. EAPCI belgesi, daha düşük kontrast hacmiyle çalışmaya izin verdiği için kontrasta bağlı akut böbrek hasarı riski yüksek hastalarda IVUS'un tercih edilebileceğini belirtir.

Hekime ne gösterir?

• Damarın gerçek çapı ve boyutları
• Plağın yaygınlığı ve yapısı (yumuşak, fibröz veya kireçli plak farklı yoğunlukta görünür)
• Damarın yeniden şekillenmesi, pıhtı ve diseksiyon varlığı, gerçek lümen ile yalancı lümenin ayrımı

Bu bilgiler uygun balon ve stent ölçüsünün seçilmesinde, işlem sonunda da stentin yeterince genişleyip damar duvarına oturduğunun görülmesinde kullanılır. EAPCI belgesi "iyi sonuç" ölçütlerini sayısal olarak da tanımlar (örneğin sol ana koroner dışı lezyonlarda minimum stent alanının 5,5 mm² üzerinde olması). Bu değerler hekimin işlem sırasında karar vermesi içindir.

Faydası ve sınırları

ESC 2024 kılavuzunun aktardığı RENOVATE-COMPLEX-PCI çalışmasında (1639 hasta) iki yıl içinde kardiyak nedenli ölüm, hedef damarla ilişkili kalp krizi veya hedef damarın yeniden açılması bileşik olayı, damar içi görüntüleme rehberliğinde %7,7, yalnızca anjiyografi rehberliğinde %12,3 bulunmuştur (HR 0,64; %95 GA 0,45-0,89). Bu bir ortalamadır, tek bir hastada sonucun ne olacağını göstermez. IVUS bir darlığın kalbi ne kadar beslediğini ölçmez; bunun için FFR/iFR gibi basınç ölçümleri ya da stres görüntüleme kullanılır ve kaynaklar IVUS'un tek başına bir girişimi gerekçelendirmek için kullanılmaması gerektiğini belirtir. Görüntüleme işleme ek süre ve maliyet getirir; bazı diseksiyonlar IVUS'ta görülmeyebilir. Güvenlik açısından EAPCI belgesi görüntülemeye bağlı komplikasyonları "son derece seyrek" olarak tanımlar; 3600'ün üzerinde işlemi kapsayan bir kayıtta bu oran %0,6 bulunmuş, olaylar kendiliğinden gerilemiş ya da kolay tedavi edilebilmiştir. Bildirilen majör komplikasyon oranı %0,1-0,5, en sık komplikasyon ise koroner damar spazmıdır (%2,9).

Ne zaman hekiminize başvurmalısınız?

Damar içi görüntülemenin gerekip gerekmediği ve IVUS ile OCT arasındaki seçim, size bakan hekimin kararıdır. Daha önce stent takıldıysa ve şikâyetleriniz yeniden başladıysa kendi hekiminize başvurun: ESC 2024 kılavuzu, stent trombozunda ve stent içi yeniden darlıkta nedeni saptamak için damar içi görüntülemeyi teşvik eder; tedavi saptanan nedene göre değişir. Bu sayfadaki bilgiler genel bilgilendirme amaçlıdır, hekiminizin size özel önerisinin yerini almaz.

Kaynaklar

Bu sayfa aşağıdaki kılavuz ve yayınlardan derlenmiştir. Yalnızca bilgilendirme amaçlıdır, hekiminizin önerisinin yerini almaz.

• European Society of Cardiology (ESC) -- 2024 ESC Guidelines for the management of chronic coronary syndromes, European Heart Journal 2024 (doi:10.1093/eurheartj/ehae177), Tablo: Assessment o
• European Society of Cardiology (ESC) -- 2024 ESC Guidelines for the management of chronic coronary syndromes, European Heart Journal 2024
• American College of Cardiology / American Heart Association -- 2025 ACC/AHA/ACEP/NAEMSP/SCAI Guideline for the Management of Patients With Acute Coronary Syndromes, Circulation / JACC 2025
• European Society of Cardiology (ESC) -- 2024 ESC Guidelines for the management of chronic coronary syndromes, bölüm 4.4.5.6 (RENOVATE-COMPLEX-PCI, Lee ve ark. aktarımı)
• Ahmed ve ark. -- Intravascular Ultrasound-Guided Versus Angiography-Guided Percutaneous Coronary Intervention: A Systematic Review, Meta-Analysis, and Meta-Regression of Randomized Control T
• EAPCI (ESC) ve European Bifurcation Club -- Intracoronary imaging for left main percutaneous coronary intervention: a clinical consensus statement, European Heart Journal, 2025
• American College of Cardiology -- Coronary Interventions Handbook, Chapter 12: Step-by-Step Technique for Intravascular Ultrasound (IVUS), Velagapudi P, Abbott JD
• American College of Cardiology -- Coronary Interventions Handbook, Chapter 12: Step-by-Step Technique for Intravascular Ultrasound (IVUS)
• EAPCI (ESC) -- Clinical use of intracoronary imaging. Part 1: guidance and optimization of coronary interventions, expert consensus document, EuroIntervention / European Heart Journal, 2018
• EAPCI (ESC) ve European Bifurcation Club -- Intracoronary imaging for left main PCI clinical consensus statement, European Heart Journal 2025; sol ana koroner dışı eşik için ACC Coronary Int