Balon Atriyal Septostomi

Balon atriyal septostomi, kalbin iki üst odacığı olan sağ ve sol atriyum arasındaki duvarda (atriyal septum) kateter ucundaki balonla açıklık oluşturulması ya da var olan küçük açıklığın genişletilmesi işlemidir. İlk kez 1966 yılında Rashkind ve Miller tarafından, büyük arter transpozisyonu olan bebeklerde kasık toplardamarı yoluyla tanımlanmıştır.

Hangi durumlarda düşünülür?

En yerleşik ve en acil endikasyon, yeni doğan bebeklerde büyük arter transpozisyonudur; özellikle atriyal açıklığın hiç olmadığı ya da çok dar olduğu durumlar. Konuyu ele alan derlemede bu kullanım Sınıf I (en güçlü) olarak sınıflandırılmıştır. Kanıtı daha zayıf olan diğer alanlar şunlardır:

• Hipoplastik sol kalp sendromu (IIa)
• Kısıtlayıcı atriyal septal defekt ile total anormal pulmoner venöz dönüş (IIb)
• Kısıtlayıcı atriyal septal defekt ile triküspit atrezisi (IIb)
• İntakt ventriküler septumlu pulmoner atrezi (IIb)
• İlaç tedavisine yanıt vermeyen, akciğer nakli öncesi pulmoner hipertansiyon (IIb)

Yeni doğan bebekte işlem nasıl yapılır?

Bebek önce prostaglandin E1 infüzyonuyla desteklenir; amaç ductus arteriosus'un açık kalmasını sağlamaktır. Atriyal açıklık dar olduğunda prostaglandin tek başına yeterli kalmaz ve balon septostomi gerekir. İşlem yoğun bakımda hasta başında, yalnızca ekokardiyografi eşliğinde de yapılabilir; yayınlanan bir seride ortanca yaş 4 gündür. Sonrasında prostaglandin kademeli azaltılır, "rebound hipoksemi" riski nedeniyle aniden kesilmez.

Aynı seride hastaların %76'sında oksijenlenme düzelmiş, SpO2 değerinde ortalama %9 artış sağlanmıştır; başarı sistemik arter satürasyonunda en az %10 artış olarak tanımlandığında başarı oranı %68,7 bulunmuştur. Erken komplikasyon oranı %34,3 bildirilmiş, ancak bunların büyük bölümü geçici olmuştur: metabolik asidoz ve arteriyel hipotansiyon %21,8, ritim bozuklukları %9,3, derin ven trombozu %3,1.

Sonrasında ne olur?

Bu işlem kalıcı tedavi değil, bebeği ameliyata hazırlayan geçici (palyatif) bir adımdır. Kesin tedavi arteriyel switch ameliyatıdır; aynı yayında en uygun dönem "yaşamın ilk günlerinden 3 haftaya kadar" olarak belirtilmiş, ortanca ameliyat yaşı 13 gün olmuştur. Büyük arter transpozisyonu olan 8.681 yenidoğanın geriye dönük veri tabanı analizinde işlem uygulanan grupta ölüm oranı daha düşük (%10'a karşı %12), klinik olarak tanınan inme riski ise yaklaşık iki kat yüksek bulunmuştur; geriye dönük bir çalışma olduğu için bu sonuçlar nedensellik kanıtlamaz.

Erişkin pulmoner hipertansiyonda yeri

Atriyumlar arasında sağdan sola bir geçiş (şant) oluşturmak sağ kalp odacıklarındaki basıncı azaltır, sol ventrikülün önyükünü ve kalp debisini artırır; böylece arteriyel oksijen satürasyonu düşse bile vücuda taşınan toplam oksijen miktarı artar. 2015 ESC/ERS kılavuzunun Türk Kardiyoloji Derneği çevirisinde önerilen teknik "aşamalı dilatasyon uygulanan balonlu atriyal septostomi"dir. Öneri, "maksimum ilaç tedavisinin başarısız olmasının ardından, yapılabiliyorsa düşünülebilir" şeklindedir (Sınıf IIb, Kanıt düzeyi C; 2015 sürümü). Aynı kılavuz, başlangıçta ortalama sağ atriyum basıncı 20 mmHg'nin üzerinde olan ve dinlenmede oda havasında oksijen satürasyonu %85'in altında olan son evre hastalarda işlemin uygulanmaması gerektiğini yazar.

Güncel 2022 ESC/ERS kılavuzu, "bu işlemler karmaşık ve yüksek riskli olduğundan, ciddi işlem ilişkili mortalite dahil, nadiren uygulanır ve yalnızca bu tekniklerde deneyimli merkezlerde düşünülebilir" demektedir. AHA/ATS 2015 pediyatrik kılavuzu ise optimize edilmiş ilaç tedavisine rağmen sağ ventrikül yetmezliği, yinelenen senkop ya da pulmoner hipertansif kriz süren hastalarda işlemi Sınıf I, Kanıt düzeyi B ile önerir; deneyimli bir merkez koşuluyla ve akciğer nakline köprü olarak değerlendirilebileceğini belirtir.

Erişkinde işleme bağlı ölüm oranı yayınlarda geniş bir aralıkta bildirilmiştir: 223 hastalık bir derlemede 24 saatte %7,1, 1 ayda %14,8. Bu rakamlar hasta seçimine ve merkez deneyimine bağlıdır. Sağkalım verileri gözlemseldir; 2015 ESC/ERS kılavuzu uzun süreli sağkalım üzerindeki etkinin randomize çalışmalarla gösterilmediğini açıkça belirtir. Oluşturulan açıklık zamanla kapanabilir ya da daralabilir; serilerde işlemin yeniden yapılması gereken hastalar bildirilmiştir.

Hekiminizle görüşün

Bu sayfadaki bilgiler genel bilgilendirme amaçlıdır, kişiye özel tıbbi tavsiye değildir. İşlemin uygun olup olmadığı, zamanlaması ve riskleri ancak sizi ya da çocuğunuzu izleyen hekim tarafından belirlenebilir. Beklemediğiniz bir değişiklik olduğunda kendi hekiminize ya da izlendiğiniz merkeze başvurmanız uygun olur.

Kaynaklar

Bu sayfa aşağıdaki kılavuz ve yayınlardan derlenmiştir. Yalnızca bilgilendirme amaçlıdır, hekiminizin önerisinin yerini almaz.

• Pediatric Cardiology / PMC derleme: 'Balloon Atrial Septostomy' (PMC3869120) ve 'Atrial septostomy in the management of pulmonary arterial hypertension: past, present, and future' (2025, PMC
• PMC derleme 'Balloon Atrial Septostomy' (PMC3869120), Tablo 1
• Impact of Bedside Balloon Atrial Septostomy in Neonates with Transposition of the Great Arteries in a Neonatal Intensive Care Unit in Romania (2023, PMC10145815)
• Cardiology in the Young (Cambridge University Press), 'Analysis of 8681 neonates with transposition of the great arteries: outcomes with and without Rashkind balloon atrial septostomy', 2010
• 2015 ESC/ERS Pulmoner Hipertansiyon Tanı ve Tedavi Kılavuzu, Türkçe çevirisi (Türk Kardiyoloji Derneği Pulmoner Vasküler Hastalık Proje Grubu ve Türk Toraks Derneği), Bölüm 6.3.6
• 2015 ESC/ERS Pulmoner Hipertansiyon Tanı ve Tedavi Kılavuzu, Türkçe çevirisi (TKD Pulmoner Vasküler Hastalık Proje Grubu / Türk Toraks Derneği), Bölüm 6.3.6
• 2015 ESC/ERS Pulmoner Hipertansiyon Tanı ve Tedavi Kılavuzu, Türkçe çevirisi (TKD / Türk Toraks Derneği), Bölüm 6.3.6
• 2015 ESC/ERS Pulmoner Hipertansiyon Tanı ve Tedavi Kılavuzu, Türkçe çevirisi (TKD / Türk Toraks Derneği), Bölüm 6.3.6 ve Tablo 22
• 2022 ESC/ERS Guidelines for the diagnosis and treatment of pulmonary hypertension, European Heart Journal 2022;43(38):3618-3731, Bölüm 6.3.6.1
• Pediatric Pulmonary Hypertension: Guidelines From the American Heart Association and American Thoracic Society, Circulation 2015;132:2037-2099, Bölüm 11.5