Aort Balon Tedavisi

Aort kapağı, kalbin sol karıncığı ile aort damarı arasında yer alır. Yaşla birlikte bu kapağın yapısının bozulması ve kireçlenmesi açıklığını daraltır; buna aort darlığı denir. Darlık, çocuklukta geçirilen romatizmal ateşe veya doğuştan gelen kapak yapı bozukluklarına bağlı olarak daha erken yaşlarda da gelişebilir. Balon tedavisi (balon aort valvüloplasti), daralmış kapağın kasıktan ilerletilen bir balonla genişletilmesidir.

Kimlerde düşünülür?

Aort darlığının asıl tedavisi, kapağın ameliyatla değiştirilmesi veya onarılmasıdır. Türk Kardiyoloji Derneği'nin hasta bilgilendirme metnine göre balonla genişletme, hastalar ancak kalp kapak ameliyatı için uygun değilse uygulanır.

ESC/EACTS 2021 kapak hastalıkları kılavuzu bu işlemi, dekompanse (dengesi bozulmuş) aort darlığında TAVI veya cerrahi kapak değişimine "köprü" olarak ve acil, yüksek riskli kalp dışı ameliyat gerekecek hastalarda ameliyat öncesinde düşünülebilecek bir seçenek olarak tanımlar; ciddi komplikasyon riski taşıdığını ve ancak Kalp Takımı (Heart Team) değerlendirmesinden sonra yapılmasını belirtir. ACC/AHA 2020 kılavuzu, kritik durumdaki hastalarda cerrahiye veya TAVI'ye köprü olarak bu işlemi Sınıf 2b, Kanıt Düzeyi C-EO ile önerir; bu, kılavuz dilinde en zayıf "düşünülebilir" kategorisidir. 2025 ESC/EACTS kılavuzu ifadeyi daha da daraltarak, dikkatle seçilmiş hastalarda köprü olarak "nadiren düşünülebilir" demektedir; kardiyojenik şok ve akut kalp yetersizliğinde TAVI büyük ölçüde balon valvüloplastinin yerini almıştır.

Doğuştan aort kapak darlığı olan genç erişkinlerde durum farklıdır: AHA/ACC 2018 kılavuzu, kapağı kireçlenmemiş ve kaçağı en fazla hafif olanlarda balonun kapak ameliyatını geciktirmek için makul olabileceğini Sınıf 2b, Kanıt Düzeyi B-NR ile belirtir; kireçlenmiş iki yapraklı (biküspid) kapaklarda etkinlik azalır, kaçak riski artar.

İşlem nasıl yapılır?

Türk Kardiyoloji Derneği'nin anlatımına göre işlem şöyle ilerler:

• Kasık antiseptikle temizlenir, lokal anestezikle uyuşturulur.
• İğneyle atardamara girilir ve işlem boyunca kalacak plastik bir kılıf yerleştirilir.
• Uzun bir kılavuz tel, röntgen görüntülemesi (skopi) altında kapağa kadar ilerletilir.
• Balon, tel üzerinden daralmış kapağın içine yerleştirilip şişirilir; gerektiğinde birkaç kez şişirilebilir.
• Tel ve balon çıkarılır; kasıktaki kılıf bir süre sonra alınır, bölgeye bası yapılır.

Hazırlıkta işlemden bir gece öncesinden itibaren aç kalınması (ilaçlar az suyla alınabilir), her iki kasığın traşlanması ve kadın hastalarda hamilelik şüphesi bulunmaması istenir.

Sonrasında ne olur?

Balon kapağı yenilemez; kireç kitlesini çatlatarak kapakçıkların daha rahat açılmasını sağlar. Otopsi ve ameliyat sırası incelemeler başarının kireç nodüllerinin kırılması, yapışmış kapakçık birleşme hatlarının ayrılması veya gözle görülemeyen mikro-kırıklar yoluyla sağlandığını göstermiştir.

Bu nedenle yarar kalıcı değildir. Türk Kardiyoloji Derneği metni "bu onarımın yararları yaklaşık 6-12 ay kadar sürer" der; işlem hastalığı ortadan kaldıran bir tedavi değildir, yalnızca darlığa bağlı sorunları rahatlatmayı amaçlar. Yeniden daralma iki yolla gelişir: kapakçıkların esneyerek eski konumuna dönmesi (elastik geri çekilme) ve balon hasarı sonrası iyileşme dokusunun oluşması. 2023 tarihli bir hakemli derleme, basınç farkı ve kapak alanı açısından işlem başarısının bugün %95'in üzerinde olduğunu, 6. ay takibinde yeniden daralmanın %70'e varabildiğini ve en iyi uzun dönem sonucun TAVI ya da cerrahiye köprü olarak kullanımda elde edildiğini bildirmektedir.

Riskler

Türk Kardiyoloji Derneği metni, bu işlemde ölüm ve maluliyet riskinin kardiyolojideki diğer yöntemlere göre daha yüksek olduğunu belirtir: kalp krizi veya aort kapağında, damarında ya da sol karıncıkta yırtılma %2, felç riski %4 civarında, işleme bağlı ölüm %2-10 arasındadır. ESC/EACTS 2021 kılavuzunun atıf verdiği ABD ulusal veri tabanı analizinde (2004-2013) işleme bağlı ölüm %1,4; hastane içi ölüm %8,5; inme %1,8; damar girişim yeri komplikasyonu %7,0; kalıcı kalp pili gereksinimi %3,0 bildirilmiştir.

Ne zaman hekime başvurmalı?

Ciddi aort darlığında göğüs ağrısı, bayılma ve nefes darlığı görülebilir. Türk Kardiyoloji Derneği, bu yakınmalar başladıktan sonra ortalama yaşam süresinin 3 yıldan daha az olduğunu belirtir; bu belirtiler gecikmeden değerlendirilmelidir.

Bu sayfa genel bilgilendirme amaçlıdır, kişiye özel tıbbi tavsiye değildir. Sizin için uygun tedaviye, Kalp Takımı değerlendirmesiyle hekiminiz karar verir.

Kaynaklar

Bu sayfa aşağıdaki kılavuz ve yayınlardan derlenmiştir. Yalnızca bilgilendirme amaçlıdır, hekiminizin önerisinin yerini almaz.

• Türk Kardiyoloji Derneği – 'Aort Balon Valvüloplasti (Aort Kapağını Balon İle Genişletme) Hakkında Sık Sorulan Sorular' (hasta bilgilendirme sayfası, yayın/güncelleme tarihi sayfada belirtil
• Türk Kardiyoloji Derneği – Aort Balon Valvüloplasti SSS (hasta bilgilendirme sayfası)
• ESC/EACTS – 2021 Guidelines for the management of valvular heart disease (Eur Heart J 2022;43:561–632), bölüm 5.2 (tam metin PDF'de doğrulandı)
• ESC/EACTS – 2021 Guidelines for the management of valvular heart disease, bölüm 12.2.1 ve Şekil 11
• ACC/AHA – 2020 Guideline for the Management of Patients With Valvular Heart Disease, cep kılavuzu baskısı, bölüm 3.2.4.2 öneri tablosu (orijinal: Circulation 2021;143:e72–e227)
• ESC/EACTS – 2025 Guidelines for the management of valvular heart disease (Eur Heart J Valvular Heart Disease), bölüm 8.5
• ESC/EACTS – 2025 Guidelines for the management of valvular heart disease, bölüm 6.5
• McKay RG ve ark. – 'Postmortem and intraoperative balloon valvuloplasty of calcific aortic stenosis in elderly patients: mechanisms of successful dilation', J Am Coll Cardiol 1987 (hakemli d
• Hakemli literatür: 'Restenosis following successful balloon valvuloplasty: bone formation in aortic valve leaflets' (PubMed 8495464) ve aort valvüloplasti mekanizma derlemeleri (özet düzeyin
• Hakemli derleme – 'Balloon Aortic Valvuloplasty in the Transcatheter Aortic Valve Implantation Era' (PMC10339465, 2023)