Klasik Tanı Yöntemleri

Kalp damar hastalığı tanısı tek bir teste dayanmaz: şikâyetin özellikleri, yaş, cinsiyet ve risk faktörleri değerlendirilerek hastalık olasılığı tahmin edilir ve testler buna göre seçilir (ESC Kronik Koroner Sendromlar Kılavuzu, 2024). AHA/ACC 2021 Göğüs Ağrısı Kılavuzu da testlerin yapılandırılmış bir risk değerlendirmesinden sonra, hasta da karar sürecine katılarak seçilmesini belirtir; düşük riskli bulunan kişilerde acil tanı testi gerekmez.

İlk basamak: EKG, kan testleri, ekokardiyografi

Göğüs ağrısı tanımlayan herkeste, kalp dışı açık bir neden saptanmadıkça istirahat 12 kanallı EKG çekilmesi önerilir; en değerlisi şikâyet atağı sırasında ya da hemen sonrasında çekilenidir (ESC 2024; sınıf I, kanıt düzeyi C). Tüm hastalarda önerilen kan testleri: LDL kolesterolü içeren lipid profili, tam kan sayımı, kreatinin, HbA1c ve/veya açlık kan şekeri, tiroit fonksiyonu; akut kalp kası hasarı şüphesinde yüksek duyarlıklı troponin.

İstirahat ekokardiyografi de önerilir (sınıf I, B): sol karıncığın kasılma gücü ve gevşeme işlevi ölçülür; duvar hareket bozuklukları ile kalp kası kalınlaşması, kapak hastalığı veya perikart sıvısı gibi başka nedenler saptanır. Sonuç alınamazsa kardiyak MR düşünülebilir (sınıf IIb, C).

Hangi ileri test

ESC 2024 olasılığı cinsiyet, yaş, angina özellikleri ve risk faktörü sayısından tahmin eder: çok düşük (≤%5) olasılıkta ileri test gerekmez, düşük (>%5–15) olasılıkta yararı belirsizdir, orta (>%15–50) ve daha yüksek olasılıkta ileri test önerilir. Hangi testin önce yapılacağı hasta özelliklerine, merkezdeki deneyime ve cihaz erişimine göre değişir (ACC, 2024).

• Koroner BT anjiyografi damarların kendisini gösterir; düşük–orta (>%5–50) olasılıkta önerilir (sınıf I, A). Radyasyon dozu 3–5 mSv'dir (CAR/CSTR, 2024); karşılaştırma için ABD'de yıllık doğal fon radyasyonu yaklaşık 3 mSv'dir (SCCT, 2022). Koroner kalsiyum skorunun sıfır olması tıkayıcı hastalık için %95'in üzerinde negatif öngörü değeri taşır; ancak genç hastalarda tıkayıcı hastalık kalsifikasyon olmadan da bulunabilir (ESC 2024). Ciddi böbrek yetmezliği, dekompanse kalp yetersizliği, yoğun kalsifikasyon veya düzensiz ritim varlığında önerilmez (sınıf III, C).
• Efor EKG testinin tıkayıcı koroner hastalıkta duyarlılığı %58, özgüllüğü %62'dir; bu nedenle esas olarak egzersiz toleransı, şikâyetler, ritim bozuklukları, kan basıncı yanıtı ve olay riskinin değerlendirilmesine yarar (sınıf I, C).
• Stres ekokardiyografi orta–yüksek (>%15–85) olasılıkta önerilir (sınıf I, B); radyasyon içermez ve tekrarlanabilir, ancak uygulayıcı deneyimine bağlıdır.
• SPECT veya PET ile perfüzyon görüntülemesi kalp kasındaki kan akımı azalmasını ve nedbe dokusunu gösterir (sınıf I, B); zorlanma egzersizle, egzersiz yapamayanlarda ilaçla oluşturulur.
• Stres kardiyak MR da önerilir (sınıf I, B): radyasyon içermez, ancak çekim süresi uzundur ve uyumsuz kalp pili taşıyanlarda yapılamaz.

Hazırlık ve anjiyografi

Hazırlık merkeze göre değişir; size verilen talimat esastır. Kılavuzlardaki genel noktalar: efor testinden önce 3 saat yemek yenmemesi, rahat kıyafet ve yürüyüş ayakkabısı (AHA, 2013); koroner BT öncesi 3–4 saat katı gıda alınmaması ve kalp hızının genellikle 60/dk ve altına indirilmesi (SCCT, 2016); ilaçla yapılacak perfüzyon görüntülemesinden en az 12, tercihen 24 saat önce kafeinli ürünlerin bırakılması ve görüntüleme öncesinde 4 saat açlık (su içilebilir) (SNMMI/EANM/ASNC/ACNM, 2025). İlaç değişikliğini yalnızca kendi hekiminiz kararlaştırır.

İnvaziv koroner anjiyografi; olasılığı çok yüksek (>%85) olan, ilaç tedavisine dirençli ciddi şikâyeti bulunan veya olay riski yüksek kişilerde önerilir (sınıf I, C); giriş yolu olarak el bileği (radial) atardamarı önerilir (sınıf I, A). İşlem risksiz değildir: kasıktan yapılan tanısal kateterizasyonda majör komplikasyon oranı %0,5–2,0, el bileği yolunda ölüm, kalp krizi veya inme oranı yaklaşık %0,1–0,2 bildirilmiştir (ESC 2024). Ara derecede bir darlığın akımı gerçekten kısıtlayıp kısıtlamadığı basınç teli ile ölçülür (FFR ≤0,80, iFR ≤0,89).

Kılavuzlara göre en değerli EKG, şikâyet atağı sırasında ya da hemen sonrasında çekilenidir; bu nedenle şikâyet sürerken yapılan değerlendirme hekime daha fazla bilgi verir. Şikâyetin tedaviye karşın sürmesi ya da giderek daha az eforla ortaya çıkması, kılavuzların ileri değerlendirme açısından önemli bulduğu durumlardır; bu bilgilerin kendi hekiminize aktarılması ve hangi testin uygun olduğuna onun karar vermesi esastır.

Kaynaklar

Bu sayfa aşağıdaki kılavuz ve yayınlardan derlenmiştir. Yalnızca bilgilendirme amaçlıdır, hekiminizin önerisinin yerini almaz.

• European Society of Cardiology (ESC) – 2024 ESC Guidelines for the management of chronic coronary syndromes, Öneri Tablosu 1 / Bölüm 3.1.2.1 (2024)
• European Society of Cardiology (ESC) – 2024 ESC Guidelines for the management of chronic coronary syndromes, Öneri Tablosu 4 (2024)
• European Society of Cardiology (ESC) – 2024 ESC Guidelines for the management of chronic coronary syndromes, Bölüm 3.2.3 (2024)
• European Society of Cardiology (ESC) – 2024 ESC Guidelines for the management of chronic coronary syndromes, Öneri Tablosu 5 (2024)
• American Heart Association (AHA) – Exercise Standards for Testing and Training: A Scientific Statement from the American Heart Association, Circulation (2013)
• European Society of Cardiology (ESC) – 2024 ESC Guidelines for the management of chronic coronary syndromes, Bölüm 3.2.1 ve Öneri Tablosu 3 (2024)
• European Society of Cardiology (ESC) – 2024 ESC Guidelines for the management of chronic coronary syndromes, Öneri Tablosu 8 (2024)
• European Society of Cardiology (ESC) – 2024 ESC Guidelines for the management of chronic coronary syndromes, Öneri Tablosu 8 ve Bölüm 3.3.1.3 (2024)
• Society of Cardiovascular Computed Tomography (SCCT) – SCCT guidelines for the performance and acquisition of coronary computed tomographic angiography, Journal of Cardiovascular Computed To
• Society of Cardiovascular Computed Tomography (SCCT) – 2022 Use of coronary computed tomographic angiography for patients presenting with acute chest pain to the emergency department: SCCT e